Курсовая - Хрысцiянiзацыя беларускiх земляў - ГГУ им. Скорины

 Змест

Уводзiны……………………………………………………………………..4
Глава 1. Гістарыяграфія і крыніцы………………………………………....6
Глава 2. Летапісныя звесткі аб хрысціянізацыі……………………………9
Глава 3. Працэс прыняцця хрысціянства паводле археалагічных звестак………………………………………………………………………14
Глава 4. Вядомыя хрысціянскія дзеячы на беларускіх землях
11-12 стст…………………………………………………………………...19
Заключэнне…………………………………………………………………23
Спіс выкарыстаных крыніц………………………………………………..27

 

Уводзiны

 У рэлігійным жыцці беларускіх зямель разглядаемага перыяду вызначальным працэсам стала прыняцце хрысціянства ў якасці пануючай рэлігіі. Першыя звесткі пра з’яўленне хрысціянства на землях сучаснай Беларусі ўзыходзяць да 9 ст. Скандынаўскія сагі сведчаць аб тым, што ў гэты час у Полацку існавала драўляная царква, а асноўнымі носьбітамі хрысціянства былі хрышчоныя ў Візантыі варажскія дружыннікі. Каля 988 г. кіеўскі князь Уладзімір разам са сваѐй дружынай прымае хрысціянства. Пасля гэтага афіцыйна пачынаецца масавы перавод у хрысціянскую веру насельніцтва на ўсіх землях, падпарадкаваных Кіеўскай дзяржаве, да якіх у той час належалі Полацкае і Тураўскае княствы.
Прыняцце хрысціянства дазваляла палітычнай эліце вырашаць праблемы ўлады і прэстыжу, як у межах сваіх княстваў (умацаванне ўлады шляхам устанаўлення адзінай рэлігіі), так і на міжнародным узроўні, дазваляла дамаўляцца на роўных з хрысціянскай Еуропай. Перавод у хрысціянства адбываўся рознымі сродкамі: прымусовымі і мірнымі. Вядома пра факты прымусовага хрышчэння ў Тураве (зафіксавана паданне аб прыплыўшых з Кіева крывавых крыжах). Язычніцкія культы забараняліся, а іх служыцелі падвяргаліся пераследаванням. Разам з тым перавод насельніцтва на тэрыторыі Беларусі ў хрысціянства зацягнуўся на доўгія стагоддзі, асабліва ў рэгіѐнах, аддаленых ад цэнтральных гарадоў. Большасць насельніцтва, якое прыняло хрысціянства, не разумела яго сутнасці, і будучы фармальна хрысціянамі, працягвала неафіцыйна захоўваць язычніцкія вераванні (дваяверства). Гэта зафіксаваў беларускі фальклор (песні, казкі, паданні), традыцыі (Дзяды, Каляды, Купалле, шанаванне валуноў, крыніц і г.д.). Пад уплывам язычніцтва некаторыя погляды і культы былі ўведзены ў практыку хрысціянскай царквы [1, с. 29].
З прыняццем хрысціянства на землях Беларусі з’яўляецца рэлігійная арганізацыя – царква, якая кіравалася духавенствам. Спачатку духоўныя асобы былі пераважна выхадцамі з Візантыі або Балгарыі, паступова з’яўляліся мясцовыя кадры. Царкоўная арганізацыя ва Ўсходняй Еўропе (на тэрыторыі, якая ўваходзіла ў Кіеўскую дзяржаву на мяжы 10-11 стст.) падпарадкоўвалася Ўсходняй візантыйскай царкве на чале з Канстанцінопальскім патрыярхам. Яна мела назву Кіеўская мітраполія. Мітраполія падзялялася на шэраг епархій. На землях Беларусі існавалі Полацкая (заснавана ў 992 г., першы епіскап – Міна), Тураўская (1005), Смаленская (1136) епархіі. У 1054 г. хрысціянская царква распадаецца на каталіцкую (на захадзе Еўропы) і праваслаўную (на Усходзе з цэнтрам у Візантыі). Кіеўская мітраполія ўваходзіла ў склад праваслаўнай царквы. Праваслаўная царква, вяла барацьбу з язычніцкімі вераваннямі, праводзіла будаўніцтва храмаў і манастыроў. Пры гэтым яна атрымлівала вялікую эканамічную і палітычную падтрымку з боку княскай улады. Вельмі садзейнічалі хрысціянізацыі князь Ізяслаў і яго маці Анастасія (Рагнеда), князь Усяслаў Чарадзей, а таксама першая кананізаваная – святая на землях Беларусі Еўфрасіння Полацкая (? – 1173), якая паходзіла з полацкай княскай дынастыі. Царква ў сваю чаргу выступала ў якасці важнага ідэалагічнага інструменту княскай улады [1, с. 30].
Гэтым вызначаецца тэарэтычная і практычная актуальнасць навуковага аналізу хрысціянства беларускіх зямель, аналізу працэсу прыняцця хрысціянства на беларускіх землях, а таксама вывучэння летапісных крыніц аб прыняцці хрысціянства на беларускіх землях.
Аб'ект даследавання: хрысціянства беларускіх зямель.
Прадмет даследавання: тэарэтычныя палажэнні, якія тычацца аналізу прыняцця хрысціянства на беларускіх землях.
Дадзеная мэта вызначыла пастаноўку наступных задач:
1. правесці аналіз гістарыяграфіі і крыніц хрысціянства;
2. разгледзець паняцце і сутнасць прыняцця хрысціянства на беларускіх землях;
3. вывучыць летапісныя крыніцы аб прыняцці хрысціянства на беларускіх землях;
4. прааналізаваць вядомых хрысціянскіх дзеячаў на беларускіх землях у 11-12 стст.
Элементы навуковай навізны: распрацаваны навукова-практычныя рэкамендацыі адносна ўдасканалення пытанняў працэсу прыняцця хрысціянства на беларускіх землях.
Вобласць магчымага практычнага прымянення: выкарыстанне ў выкладанні дысцыпліны «Гісторыя Беларусі».
Метадалагічную аснову даследавання складаюць агульнанавуковыя метады матэрыялістычнай дыялектыкі, гістарычны, лагічны, аналізу і сінтэзу, а таксама метады параўнальнага правазнаўства, тэхніка-юрыдычнага аналізу, функцыянальнай ацэнкі, сістэмна-структурны, фармальна-юрыдычны, структурна-функцыянальны і іншыя.
Тэарэтычнай асновай даследавання сталі працы такіх айчынных і замежных навукоўцаў, як: К.І. Баландзін, І.А. Басюк, А.Ф. Вішнеўскі,
М.А. Плавінскі, А.А. Райчонак і іншых.
У адпаведнасці з пастаўленай мэтай і задачамі курсавой працы была вызначана яе структура, якая склалася з увядзення, чатырох глаў, заключэння, спісу выкарыстаных крыніц.